ಎರಡನೆಯ ಮಗುವಿನ ನಂತರದ ಮಾನಸಿಕ ಸವಾಲುಗಳು: ಹೆತ್ತವರ ನೆಮ್ಮದಿಗೆ ಇಲ್ಲಿದೆ ಪರಿಹಾರ!

ಎರಡನೇ ಮಗು ಹುಟ್ಟಿದ ನಂತರ "ಅಯ್ಯೋ, ಎರಡನೇ ಮಗು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ನಿರ್ಧಾರ ತಪ್ಪಾಯಿತೇ?" ಎನ್ನುವ ಆಲೋಚನೆ ಅಥವಾ ಅಪರಾಧ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಬರುವುದು ಅನೇಕ ತಾಯಂದಿರು ಮತ್ತು ಹೆತ್ತವರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಅತ್ಯಂತ ಸಹಜವಾದ ಭಾವನೆ.

ಮೊದಲ ಮಗುವಿನ ಜನನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಸಂಭ್ರಮವನ್ನು ತಂದರೆ, ಎರಡನೆಯ ಮಗುವಿನ ಆಗಮನ ಆ ಸಂಭ್ರಮವನ್ನು ಇಮ್ಮಡಿಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಈ ಎರಡನೆಯ ಮಗು ಬಂದಾಗ ತಾಯಿಗೆ ಹಾಗೂ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಎದುರಾಗುವ ಸವಾಲುಗಳು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗಿಂತ ಸಂಪೂರ್ಣ ಭಿನ್ನ. "ಈಗಾಗಲೇ ಒಂದು ಮಗುವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದ ಅನುಭವವಿದೆಯಲ್ಲ, ಎಲ್ಲವೂ ಸುಲಭ" ಎಂದು ಭಾವಿಸುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಆದರೆ, ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ ಪ್ರಸವದ ನಂತರ ಅನೇಕ ತಾಯಂದಿರು ತೀವ್ರ ಮಾನಸಿಕ ಒತ್ತಡ, ಖಿನ್ನತೆ ಮತ್ತು ಆತಂಕಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾರೆ.

ತೀವ್ರ ಸ್ವರೂಪದ ದೈಹಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಬಳಲಿಕೆ (Parental Burnout)

ಮೊದಲ ಮಗು ಹುಟ್ಟಿದಾಗ ಅದು ನಿದ್ದೆ ಮಾಡಿದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಾಯಿಯೂ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯಬಹುದಿತ್ತು. ಆದರೆ ಎರಡನೇ ಮಗುವಾದಾಗ ನವಜಾತ ಶಿಶು ನಿದ್ದೆ ಮಾಡಿದರೆ, ಮೊದಲ ಮಗುವಿನ ಶಾಲೆ, ಆಟ, ಊಟದ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಇರುತ್ತದೆ.

• ಸತತ ನಿದ್ರೆಯ ಅಭಾವ: ದಿನದ ೨೪ ಗಂಟೆಯೂ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಇಲ್ಲದೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ದೇಹ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ದಣಿಯುತ್ತದೆ. ಈ ತೀವ್ರ ಆಯಾಸವೇ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ "ನನ್ನಿಂದ ಇದನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ, ಈ ನಿರ್ಧಾರ ತಪ್ಪಾಯಿತು" ಎನ್ನುವ ನಿರಾಶಾದಾಯಕ ಆಲೋಚನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.

• ಮೊದಲ ಮಗುವಿನ ಬಗೆಗಿನ ಅಪರಾಧ ಪ್ರಜ್ಞೆ (Mom Guilt):ಅನೇಕ ತಾಯಂದಿರನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಕಾಡುವುದು ಮೊದಲ ಮಗುವಿನ ಮೇಲಿನ ಪ್ರೀತಿ. ನನ್ನ ಮೊದಲ ಮಗುವಿನ ಬಾಲ್ಯದ ಸುಂದರ ಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ನಾನು ಹೊಸ ಮಗುವಿನ ಕಾರಣದಿಂದ ತಪ್ಪಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆಯೇ?ಮೊದಲ ಮಗುವಿಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಗಮನ ಕೊಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದೆ ಅದಕ್ಕೆ ಅನ್ಯಾಯ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆಯೇ?ಹೊಸ ಮಗುವಿನ ಆಗಮನದಿಂದ ಮೊದಲ ಮಗು ಹಠ ಮಾಡಲು ತೊಡಗಿದಾಗ ಅಥವಾ ಬೇಸರ ಮಾಡಿಕೊಂಡಾಗ ತಾಯಿಗೆ ಅಪರಾಧ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ನಿರ್ಧಾರದ ಬಗ್ಗೆ ಅನುಮಾನ ಮೂಡುತ್ತದೆ.

• ಹಾರ್ಮೋನ್‌ಗಳ ಏರಿಳಿತ ಮತ್ತು ಖಿನ್ನತೆ (Postpartum Depression):ಡೆಲಿವರಿಯ ನಂತರ ತಾಯಿಯ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಈಸ್ಟ್ರೋಜೆನ್ ಮತ್ತು ಪ್ರೊಜೆಸ್ಟರಾನ್ ಹಾರ್ಮೋನ್‌ಗಳ ಮಟ್ಟ ದಿಢೀರನೆ ಕುಸಿಯುತ್ತದೆ. ಇದು ಮನಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ತೀವ್ರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿ, ಕಾರಣವಿಲ್ಲದೆ ಅಳು ಬರುವುದು, ಆತಂಕ, ಭವಿಷ್ಯದ ಭಯ ಮತ್ತು ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಚಿಂತನೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕುತ್ತದೆ. ಇದು ವೈದ್ಯಕೀಯವಾದ ಬದಲಾವಣೆಯೇ ಹೊರತು ನಿಮ್ಮ ನಿಜವಾದ ಮನಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲ.

• ಬೆಂಬಲದ ಕೊರತೆ (Lack of Support System): ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕುಟುಂಬದವರು ಅಥವಾ ಸಮಾಜ "ನಿಮಗೆ ಈಗಾಗಲೇ ಒಂದು ಮಗುವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದ ಅನುಭವವಿದೆಯಲ್ಲ, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸುಲಭವಾಗಿ ನಿಭಾಯಿಸುತ್ತೀರಿ" ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಮೊದಲ ಮಗುವಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಿಗುತ್ತಿದ್ದಷ್ಟು ಬೆಂಬಲ ಮತ್ತು ಕಾಳಜಿ ಎರಡನೇ ಮಗುವಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಾಯಿಗೆ ಸಿಗದಿರಬಹುದು. ಎಲ್ಲ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ತಾಯಿಯೊಬ್ಬಳ ಮೇಲೆಯೇ ಬಿದ್ದಾಗ ಈ ನಿರ್ಧಾರ ಭಾರವೆನಿಸುತ್ತದೆ.

• ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿ ಜೀವನಕ್ಕೆ ತಡೆ: ಮೊದಲ ಮಗು ಸ್ವಲ್ಪ ದೊಡ್ಡದಾಗಿ, ತಾಯಿ ತನ್ನ ಕೆಲಸ, ಹೂಡಿಕೆ ಅಥವಾ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಮಯವನ್ನು (Me-time) ಮರಳಿ ಪಡೆಯುತ್ತಿರುವಾಗಲೇ ಎರಡನೇ ಮಗುವಾದರೆ, ಮತ್ತೆ ಶೂನ್ಯದಿಂದ (Zero counter) ಪಾಲನೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ತಮ್ಮ ಆಸೆಗಳು, ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ ಹಾಗೂ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕೆ ತಡೆಯಾಯಿತು ಎನ್ನುವ ಸಣ್ಣ ನಿರಾಶೆ ಉಂಟಾಗುವುದು ಸಹಜ.

ಈ ಭಾವನೆಯಿಂದ ಹೊರಬರುವುದು ಹೇಗೆ

ಇದು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ: ಈ "ತಪ್ಪು ನಿರ್ಧಾರ" ಎಂಬ ಭಾವನೆ ನಿಮ್ಮ ದೈಹಿಕ ಆಯಾಸ ಮತ್ತು ಹಾರ್ಮೋನ್‌ಗಳ ಪರಿಣಾಮವೇ ಹೊರತು ನೀವು ಕೆಟ್ಟ ತಾಯಿಯಲ್ಲ.

ಸಹಾಯವನ್ನು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ: ಗಂಡ, ಕುಟುಂಬದವರು ಅಥವಾ ಸಂಬಂಧಿಕರ ಸಹಾಯ ಪಡೆಯಲು ಹಿಂಜರಿಯಬೇಡಿ.

ಮಕ್ಕಳಿಬ್ಬರಿಗೂ ಸಮಯ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ: ಸಮಯ ಸಿಕ್ಕಾಗ ಮೊದಲ ಮಗುವನ್ನು ಅಪ್ಪಿ ಮುದ್ದಾಡಿ, "ನೀನು ಈ ಮನೆಯ ದೊಡ್ಡ ಅಣ್ಣ/ಅಕ್ಕ" ಎಂಬ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಮೂಡಿಸಿ.

ಪರಿಪೂರ್ಣತೆಗೆ ಶ್ರಮಿಸಬೇಡಿ: ಮನೆ ಶುದ್ಧವಾಗಿಡುವುದು, ದಿನವೂ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಅಡುಗೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ನಿಮ್ಮ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಮುಖ್ಯ.

ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯ ನಿಮಗಾಗಿ ಇರಲಿ: ದಿನದಲ್ಲಿ ೨೦ ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ ನಿಮಗಿಷ್ಟವಾದ ಸಂಗೀತ ಕೇಳುವುದು, ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿ ಪ್ರಶಾಂತವಾಗಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಥವಾ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಮನಸ್ಸು ಶಾಂತವಾಗುತ್ತದೆ.

ವೈದ್ಯಕೀಯ ನೆರವು ಯಾವಾಗ ಅಗತ್ಯ?

ಬೇಸರ, ಆತಂಕ ಅಥವಾ ನಿರಾಸೆಯ ಭಾವನೆಗಳು ಎರಡು ವಾರಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಮುಂದುವರಿದು, ದೈನಂದಿನ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದರೆ, ತಕ್ಷಣವೇ ಮನೋವೈದ್ಯರನ್ನು (Psychiatrist) ಅಥವಾ ಕೌನ್ಸಿಲರ್ ಅವರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯ. ಕೌನ್ಸೆಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷಿತ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಿಂದ ಇದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸರಿಪಡಿಸಬಹುದು.

ಎರಡನೆಯ ಮಗುವಾದ ಮೇಲೆ ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ದಣಿಯುವುದು ತಾಯಿಯ ದೌರ್ಬಲ್ಯವಲ್ಲ, ಅದು ಸಹಜವಾದ ಮಾನಸಿಕ ಮತ್ತು ದೈಹಿಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ. ಸ್ವಯಂ ಕಾಳಜಿ (Self-care), ಪತಿಯ ಬೆಂಬಲ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬದ ಸಹಕಾರದಿಂದ ಈ ಹಂತವನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ದಾಟಿ ಸಂತೋಷದ ತಾಯ್ತನವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ.

ಸಮಯ ಕಳೆದಂತೆ ಎರಡೂ ಮಕ್ಕಳು ಪರಸ್ಪರ ಜೊತೆಯಾಗಿ ಆಟವಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ ಮತ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಹದಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಈ ಎಲ್ಲಾ ಆತಂಕಗಳು ಮಾಯವಾಗಿ, ನಿಮ್ಮ ನಿರ್ಧಾರ ಸರಿಯಾಗಿತ್ತು ಎನಿಸುತ್ತದೆ.

-- ಅರ್ಪಿತ