ಗೋಡೆಗಳಾಚೆಗಿನ ಜಗತ್ತು...ಭಾರತದ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಜೈಲುಗಳ ಒಳಗಿನ 10 ನೈಜ ಮತ್ತು ರೋಚಕ ಘಟನೆಗಳು

• ಅರ್ಪಿತಾ

ಜೈಲು ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಕಬ್ಬಿಣದ ಸರಳುಗಳಲ್ಲ. ಅದು ನಿಯಮ, ಭಯ, ಅಧಿಕಾರ, ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪ, ಬದುಕುಳಿಯುವ ಹೋರಾಟ ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹೊಸ ಬದುಕಿನ ಆರಂಭವೂ ಹೌದು.

ಬೆಳಗಿನ ಎಣಿಕೆಯಿಂದ ರಾತ್ರಿ ಬೀಗ ಹಾಕುವವರೆಗೂ ಜೈಲಿನೊಳಗಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ನಿಮಿಷವೂ ನಿಯಮಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಆ ಗೋಡೆಗಳ ಹಿಂದೆ ನಡೆಯುವ ಕೆಲವು ಘಟನೆಗಳು ಸಿನಿಮಾಗಳನ್ನೂ ಮೀರಿಸುವಂತಿರುತ್ತವೆ.

ಬೆಂಗಳೂರು ಪರಪ್ಪನ ಅಗ್ರಹಾರ, ದೆಹಲಿಯ ತಿಹಾರ್, ಮುಂಬೈನ ಆರ್ಥರ್ ರೋಡ್, ಪುಣೆಯ ಯೆರವಡಾ, ಅಹಮದಾಬಾದ್‌ನ ಸಾಬರಮತಿ—ಇವು ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಚರ್ಚಿತ ಕಾರಾಗೃಹಗಳ ಪೈಕಿ ಕೆಲವು. ಅವುಗಳ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಕೈದಿಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಭಯಾನಕ ಅಪರಾಧಿಗಳವರೆಗೆ ಅನೇಕ ಕಥೆಗಳು ಅಡಗಿವೆ.

ಇಲ್ಲಿರುವ ಘಟನೆಗಳು ವರದಿಗಳು, ಅಧಿಕೃತ ಜೈಲು ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಮಾಧ್ಯಮ ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ವರದಿಯಾದ ಸಂಗತಿಗಳ ಆಧಾರದಲ್ಲಿವೆ.

1. ಪರಪ್ಪನ ಅಗ್ರಹಾರ: ಸೆಲೆಬ್ರಿಟಿ ಕೈದಿಯ ಫೋಟೋ ದೇಶವನ್ನೇ ಬೆಚ್ಚಿಬೀಳಿಸಿತು

ಬೆಂಗಳೂರು ಪರಪ್ಪನ ಅಗ್ರಹಾರ ಜೈಲು 2024ರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸುದ್ದಿಯಾಯಿತು.

ನಟ ದರ್ಶನ್ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಗ್ಯಾಂಗ್‌ಸ್ಟರ್ ವಿಲ್ಸನ್ ಗಾರ್ಡನ್ ನಾಗನೊಂದಿಗೆ ಕುಳಿತಿರುವ, ಸಿಗರೇಟ್ ಸೇದುತ್ತಿರುವ ಮತ್ತು ಫೋನ್ ಬಳಸುತ್ತಿರುವ ಚಿತ್ರಗಳು ಹೊರಬಂದವು. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕೈದಿಗೆ ಸಿಗದ ವಿಶೇಷ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಗಳಿಗೆ ಸಿಗುತ್ತಿವೆಯೇ ಎಂಬ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಎಬ್ಬಿಸಿತು.

ನಂತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಪೊಲೀಸರ ಆಂತರಿಕ ವರದಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಜೈಲಿನ ಹೈ-ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಮೊಬೈಲ್, ಇಂಟರ್ನೆಟ್, ಮದ್ಯ, ಮಾದಕ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ನಿಷೇಧಿತ ವಸ್ತುಗಳ ಪ್ರವೇಶದ ಆರೋಪಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರ ವಿಚಾರಗಳು ಉಲ್ಲೇಖಗೊಂಡವು.

2. ಪರಪ್ಪನ ಅಗ್ರಹಾರ: ದೇಹದೊಳಗೆ ಮೊಬೈಲ್ ಅಡಗಿಸಿ ತಂದ ಕೈದಿ!

ಜೈಲಿನೊಳಗೆ ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವುದು ಎಷ್ಟು ಕಷ್ಟ?

2024ರಲ್ಲಿ ಪರಪ್ಪನ ಅಗ್ರಹಾರದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ವಿಚಾರಣೆಯಿಂದ ಮರಳಿದ 25 ವರ್ಷದ ವಿಚಾರಣಾಧೀನ ಕೈದಿಯೊಬ್ಬನ ಬಳಿ ಮೊಬೈಲ್ ಪತ್ತೆಯಾಯಿತು. ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಅನುಮಾನ ಬಂದಾಗ ಪರಿಶೀಲನೆ ನಡೆಸಲಾಗಿದ್ದು, ಮೊಬೈಲ್ ಅನ್ನು ದೇಹದ ಗುಪ್ತ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಟೇಪ್ ಬಳಸಿ ಅಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬುದು ವರದಿಯಾಯಿತು.

ಇದು ಜೈಲಿನೊಳಗೆ ಮೊಬೈಲ್‌ಗಳ ಪ್ರವೇಶ ತಡೆಯುವುದು ಎಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಭದ್ರತಾ ಸವಾಲು ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸಿತು.

ಮೊಬೈಲ್ ಸಿಕ್ಕರೆ ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ಕೈದಿಯ ವೈಯಕ್ತಿಕ ನಿಯಮ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಲ್ಲ. ಹೊರಗಿನ ಜಗತ್ತಿನೊಂದಿಗೆ ಅಕ್ರಮ ಸಂಪರ್ಕ, ಬೆದರಿಕೆ, ಅಪರಾಧದ ಯೋಜನೆ ಅಥವಾ ಸಾಕ್ಷಿಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಂತಹ ಗಂಭೀರ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಎದುರಾಗುತ್ತವೆ.

3. ಪರಪ್ಪನ ಅಗ್ರಹಾರ: ಜೈಲಿನೊಳಗೆ ‘ಗ್ಯಾಂಗ್ ವಾರ್’

2024ರಲ್ಲಿ ಪರಪ್ಪನ ಅಗ್ರಹಾರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಗುಂಪುಗಳ ನಡುವೆ ಗಲಾಟೆ ನಡೆದಿದ್ದು, ಒಂಬತ್ತು ವಿಚಾರಣಾಧೀನ ಕೈದಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರಕರಣ ದಾಖಲಾಗಿತ್ತು.

ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಎರಡು ಗುಂಪುಗಳ ನಡುವಿನ ಹಳೆಯ ವೈಷಮ್ಯ ಗಲಾಟೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. ಕಲ್ಲುಗಳಿಂದ ದಾಳಿ ನಡೆದಿದ್ದು, ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಲಾಠಿಚಾರ್ಜ್ ಮಾಡಬೇಕಾಯಿತು. ಗಾಯಗೊಂಡ ಕೈದಿಗಳಿಗೆ ಜೈಲು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲಾಯಿತು.

ಇದು ಜೈಲಿನ ಮತ್ತೊಂದು ವಾಸ್ತವವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ಹೊರಗಿನ ಗ್ಯಾಂಗ್‌ಗಳು ಗೋಡೆಯ ಹೊರಗೇ ನಿಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲ; ಅವುಗಳ ಪ್ರಭಾವ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಜೈಲಿನೊಳಗೂ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ.

4. ಪರಪ್ಪನ ಅಗ್ರಹಾರ: ಜೈಲಿನೊಳಗೆ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಪಾರ್ಟಿ!

2025ರಲ್ಲಿ ಗಬ್ಬಚ್ಚಿ ಸೀನಾ ಎಂಬ ವಿಚಾರಣಾಧೀನ ಕೈದಿಯ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆಯ ವಿಡಿಯೊ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಹರಿದಾಡಿತು.

ಕೇಕ್, ಹಾರ ಮತ್ತು ಚಾಕುವಿನಿಂದ ಕೇಕ್ ಕತ್ತರಿಸುವ ದೃಶ್ಯಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದವು. ವಿಡಿಯೊ ಹೊರಬಂದ ನಂತರ ಜೈಲು ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ತನಿಖೆಗೆ ಆದೇಶಿಸಿದರು.

ಇದಾದ ಕೆಲವೇ ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಕೈದಿಗಳು ಜೈಲಿನೊಳಗೆ ನೃತ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಮತ್ತು ಮೊಬೈಲ್ ಬಳಸುತ್ತಿರುವ ವಿಡಿಯೊಗಳು ಕೂಡ ಚರ್ಚೆಗೆ ಬಂದವು. ಒಂದು ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ವರು ಕೈದಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರಕರಣ ದಾಖಲಿಸಲಾಯಿತು.

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜೈಲು ಎಂದರೆ ಕಠಿಣ ನಿಯಮಗಳ ಸ್ಥಳ. ಆದರೆ ಇಂತಹ ಘಟನೆಗಳು “ಜೈಲಿನ ಗೋಡೆಗಳೊಳಗೆ ನಿಜವಾಗಿ ಏನು ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ?” ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಎಬ್ಬಿಸುತ್ತವೆ.

5. ತಿಹಾರ್: 13 ಕೈದಿಗಳು ಸುರಂಗ ತೋಡಿ ಪರಾರಿಯಾದ ಕಥೆ

ದೆಹಲಿಯ ತಿಹಾರ್ ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಾರಾಗೃಹ ಸಂಕೀರ್ಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಅದರ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ರೋಚಕ ಘಟನೆ 1976ರದ್ದು.

13 ಜೀವಾವಧಿ ಶಿಕ್ಷೆಗೊಳಗಾದ ಕೈದಿಗಳು ಜೈಲಿನ ಗಡಿಯ ಕೆಳಗೆ ಸುರಂಗ ತೋಡಿ ಪರಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ಘಟನೆ ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ದೊಡ್ಡ ಆಘಾತವಾಗಿತ್ತು.

ಈ ಘಟನೆಯ ನಂತರ ಜೈಲಿನ ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು. ತಮಿಳುನಾಡು ವಿಶೇಷ ಪೊಲೀಸ್ ಪಡೆ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯನ್ನು ತಿಹಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳಲ್ಲೊಂದು ಈ ಘಟನೆ ಎಂದು ವರದಿಗಳು ವಿವರಿಸುತ್ತವೆ.

ಸುರಂಗ ಕೇವಲ ಮಣ್ಣಿನೊಳಗೆ ತೋಡಲಾಗಿರಲಿಲ್ಲ; ಅದು ಭಾರತದ ಜೈಲು ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ದುರ್ಬಲತೆಯನ್ನೇ ಹೊರಗೆಳೆದಿತ್ತು.

6. ತಿಹಾರ್: 2015ರ ಮತ್ತೊಂದು ‘ಗ್ರೇಟ್ ಎಸ್ಕೇಪ್’

2015ರಲ್ಲಿ ತಿಹಾರ್‌ನಿಂದ ಇಬ್ಬರು ವಿಚಾರಣಾಧೀನ ಕೈದಿಗಳು ಗೋಡೆ ಏರಿ ಪರಾರಿಯಾಗಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು.

ಅವರು ಜೈಲಿನ ಗೋಡೆಯೊಂದನ್ನು ದಾಟಿ ಹೊರಬಂದ ನಂತರ, ಅವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನು ಸುಮಾರು ಆರು ಅಡಿ ಆಳದ ಕೊಳಚೆ ನೀರು ಮತ್ತು ಕೆಸರಿದ್ದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 15 ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಅಡಗಿಕೊಂಡಿದ್ದನು ಎಂದು ಜೈಲು ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ವರದಿ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು.

ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಭದ್ರತಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ನಿಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಆಗಿದ್ದ ಸಂಗತಿಯೂ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿತ್ತು.

ಇಂತಹ ಘಟನೆಗಳು ಒಂದು ಸತ್ಯವನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತವೆ:

ಅತ್ಯಂತ ಭದ್ರವಾದ ಜೈಲಿಗೂ ಮಾನವೀಯ ತಪ್ಪುಗಳು ದೊಡ್ಡ ಅಪಾಯವಾಗಬಹುದು.

7. ಸಾಬರಮತಿ ಜೈಲು: 18 ಅಡಿ ಉದ್ದದ ಸುರಂಗ!

ಅಹಮದಾಬಾದ್‌ನ ಸಾಬರಮತಿ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ 2013ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಘಟನೆ ಮತ್ತೊಂದು ಸಿನಿಮೀಯ ಕಥೆಯಂತಿದೆ.

ಅಹಮದಾಬಾದ್ ಸರಣಿ ಸ್ಫೋಟ ಪ್ರಕರಣದ ಕೆಲವು ವಿಚಾರಣಾಧೀನ ಕೈದಿಗಳು ಜೈಲಿನಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ತಮ್ಮ ಬ್ಯಾರಕ್‌ನ ಕೆಳಗೆ ಸುರಂಗ ತೋಡಿದ್ದರು. ಸುಮಾರು 18 ಅಡಿ ಉದ್ದದ ಸುರಂಗ ಪತ್ತೆಯಾದ ನಂತರ ಅವರ ಯೋಜನೆ ವಿಫಲವಾಯಿತು.

ಸುರಂಗ ಪತ್ತೆಯಾಗದೇ ಇದ್ದಿದ್ದರೆ ಮುಂದೇನು ಆಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂಬುದು ಊಹೆಗೆ ಮಾತ್ರ.

ಈ ಘಟನೆ ನಂತರ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ನೆಲದ ಕೆಳಗೆ ನಡೆಯುವ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಮೇಲಿನ ಭದ್ರತಾ ಪರಿಶೀಲನೆಯ ಮಹತ್ವ ಮತ್ತಷ್ಟು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಯಿತು.

8. ಸಾಬರಮತಿ 2026: ಕೈದಿ ಮುಖ್ಯ ಗೇಟ್‌ನಿಂದಲೇ ಹೊರಟ!

ಜೈಲಿನಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸುರಂಗ ಬೇಕೇ?

2026ರಲ್ಲಿ ಸಾಬರಮತಿ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ಘಟನೆ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ವಿಚಿತ್ರ ಉತ್ತರ ನೀಡಿತು.

ಜೀವಾವಧಿ ಶಿಕ್ಷೆ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದ 30 ವರ್ಷದ ಕೈದಿಯೊಬ್ಬನು 33 ಕೈದಿಗಳು ಇದ್ದ ಯಾರ್ಡ್‌ನಿಂದ ಕಾಣೆಯಾಗಿದ್ದ. ನಂತರ ಅವನು ಜೈಲಿನ ಮುಖ್ಯ ಗೇಟ್ ಮೂಲಕವೇ ಹೊರಗೆ ಹೋಗಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕೈದಿಗಳ ಎಣಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಒಂದೂವರೆ ಗಂಟೆಯ ನಂತರ ಅವನ ಗೈರುಹಾಜರಿ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು.

ಸುರಂಗವಿಲ್ಲ. ಗೋಡೆ ಹತ್ತುವ ಸಾಹಸವಿಲ್ಲ.

ಮುಖ್ಯ ಗೇಟ್!

ಈ ಘಟನೆ ಜೈಲು ಭದ್ರತೆಯಲ್ಲಿ ಮಾನವೀಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಿತು.

9. ಯೆರವಡಾ: ಒಂದೇ ಜೈಲು—ಗಾಂಧೀಜಿಯಿಂದ ಕಸಾಬ್‌ವರೆಗೆ

ಪುಣೆಯ ಯೆರವಡಾ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಜೈಲಿನ ಇತಿಹಾಸ ಭಾರತದ ಜೈಲುಗಳ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ವಿಶಿಷ್ಟ.

ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧೀಜಿ ಇಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಯಾಗಿದ್ದರು. 1932ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಉಪವಾಸ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಪೂನಾ ಒಪ್ಪಂದದ ಇತಿಹಾಸವೂ ಯೆರವಡಾ ಜೈಲಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದ ಅನೇಕ ನಾಯಕರೂ ಇಲ್ಲಿ ಬಂಧಿತರಾಗಿದ್ದರು.

ಆದರೆ ಇದೇ ಜೈಲು ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಭಯಾನಕ ಭಯೋತ್ಪಾದನಾ ಪ್ರಕರಣದ ಅಂತಿಮ ಅಧ್ಯಾಯಕ್ಕೂ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಯಿತು.

26/11 ಮುಂಬೈ ದಾಳಿಯ ಜೀವಂತವಾಗಿ ಸಿಕ್ಕ ಏಕೈಕ ಉಗ್ರ ಅಜ್ಮಲ್ ಕಸಾಬ್‌ನನ್ನು ನಂತರ ಯೆರವಡಾಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲಾಯಿತು; 2012ರ ನವೆಂಬರ್ 21ರಂದು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಅವನಿಗೆ ಮರಣದಂಡನೆ ಜಾರಿಗೊಂಡಿತು.

ಒಂದೇ ಜೈಲಿನ ಗೋಡೆಗಳು—

ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಾಡಿದ ನಾಯಕನ ಹೆಜ್ಜೆ ಗುರುತುಗಳನ್ನು ಕಂಡವು; ಮತ್ತೊಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದ ಅಪರಾಧಿಯ ಅಂತಿಮ ಕ್ಷಣಕ್ಕೂ ಸಾಕ್ಷಿಯಾದವು.

10. ಆರ್ಥರ್ ರೋಡ್: ಜೈಲಿನೊಳಗೇ ನ್ಯಾಯಾಲಯ!

ಮುಂಬೈನ ಆರ್ಥರ್ ರೋಡ್ ಜೈಲು ನಗರದ ಅಪರಾಧ ಇತಿಹಾಸದೊಂದಿಗೆ ಆಳವಾಗಿ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿದೆ.

2008ರ ಮುಂಬೈ ದಾಳಿಯ ನಂತರ ಅಜ್ಮಲ್ ಕಸಾಬ್‌ನ ವಿಚಾರಣೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಬೇಕಾಯಿತು. ಅವನನ್ನು ಜೈಲಿನಿಂದ ಹೊರಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುವುದು ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರಿಂದ, ಜೈಲು ಆವರಣದಲ್ಲಿಯೇ ವಿಶೇಷ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು.

ಇನ್ನೂ ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಸಂಗತಿ—ಅವನ ಸೆಲ್‌ನಿಂದ ನ್ಯಾಯಾಲಯದವರೆಗೆ ಸುಮಾರು 20 ಅಡಿ ಉದ್ದದ ಬಾಂಬ್ ನಿರೋಧಕ ಸುರಂಗ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.

ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕೈದಿಯ ಜೈಲು ಜೀವನವಲ್ಲ.

ಒಬ್ಬ ಕೈದಿಯನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುವುದೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು.